Tính sản lượng và chi phí một mẻ chưng cất rượu: công thức có giả định

Nguyễn Đỗ Tùng · cập nhật 11/11/2026

Sản lượng một mẻ nên quy về lít ethanol: lít rượu nhân độ cồn chia 100. Chi phí một mẻ là tổng năm khoản — nguyên liệu, men, điện, nước, nhân công — mỗi khoản có công thức riêng. Ví dụ với tháp 9 kW chạy 3,5–4 giờ, riêng tiền điện ở giờ bình thường khoảng 62.000–71.000 đồng chưa VAT, tức vài nghìn đồng mỗi lít rượu 40% vol.

Năm khoản tạo nên chi phí một mẻ

Khoản	Công thức	Biến bạn tự điền
Nguyên liệu	C_nl = m × g_nl	m: kg gạo/sắn mỗi mẻ; g_nl: giá mỗi kg
Men, phụ gia	C_men = m_men × g_men	lượng men theo hướng dẫn nhà cung cấp men
Điện	C_đ = P × t × k × g_đ	P: kW; t: giờ; k: hệ số tải; g_đ: giá mỗi kWh
Nước	C_n = V_n × g_n	V_n: m³ nước mỗi mẻ (đo bằng đồng hồ); g_n: giá nước theo hoá đơn
Nhân công	C_c = giờ công × đơn giá giờ công	sổ chấm công của cơ sở

Giá thành mỗi lít = (C_nl + C_men + C_đ + C_n + C_c) ÷ số lít rượu thu được ở độ cồn bạn bán.

Nếu nấu cơm bằng tủ điện hay nồi hơi, cộng thêm điện của khâu nấu cơm theo cùng công thức P × t × k × g_đ. Khấu hao máy là khoản tính riêng: giá máy chia số mẻ dự kiến trong vòng đời sử dụng.

Sản lượng: quy mọi con số về lít ethanol

Độ cồn (ABV) là tỷ lệ thể tích ethanol trên thể tích dung dịch, đo ở 20 °C. Vì vậy:

Lít ethanol = lít rượu × độ cồn ÷ 100

Khi so hai mẻ hoặc hai lời chào hàng, luôn hỏi đủ ba ý: bao nhiêu lít, ở bao nhiêu độ, đã bỏ phần đầu và phần đuôi chưa. "30 lít rượu 30 độ" và "22,5 lít rượu 40 độ" chứa cùng 9 lít ethanol.

Muốn đổi độ mà giữ nguyên lượng ethanol: V₂ = V₁ × C₁ ÷ C₂. Ví dụ: 30 lít rượu 50% vol pha nước xuống 40% vol được 30 × 50 ÷ 40 = 37,5 lít. Chiều ngược lại (nâng độ) không làm được bằng pha trộn mà phải chưng lại.

Ví dụ từ thông số catalogue

Bản T100 đồng ghi: 20–25 kg nguyên liệu lên men tạo ra khoảng 20–25 lít rượu 40% vol. Quy đổi bằng công thức trên, mẻ đó chứa khoảng 8 lít đến 10 lít ethanol, tức chừng 0,4 lít ethanol cho mỗi kg nguyên liệu lên men. Đây là phép tính trên con số catalogue, không phải số đo độc lập; nguyên liệu và tay nghề của bạn có thể cho kết quả khác.

Mức trần hoá học: 1 kg tinh bột ra tối đa bao nhiêu ethanol

Tinh bột (C₆H₁₀O₅)n → Glucose ×1,111 → Ethanol ×0,511 (kg) → Đổi lít: chia 0,789 (sơ đồ khối minh họa, không phải bản vẽ kỹ thuật)

Tinh bột thành đường. Mỗi mắt xích tinh bột (khoảng 162 g/mol) nhận một phân tử nước khi thuỷ phân thành glucose (khoảng 180 g/mol): hệ số 180 ÷ 162 ≈ 1,111.
Đường thành ethanol. Một phân tử glucose lên men cho hai phân tử ethanol (46,07 g/mol) và hai phân tử CO₂: hệ số 92 ÷ 180 ≈ 0,511.
Kilôgam thành lít. Khối lượng riêng ethanol khoảng 0,789 kg/lít ở 20 °C.

Gộp lại: 1 kg tinh bột ≈ 1,111 × 0,511 ÷ 0,789 ≈ 0,72 lít ethanol là mức trần lý thuyết.

Áp dụng: lít ethanol tối đa = kg gạo × T × 0,72, với T là tỷ lệ tinh bột của chính loại gạo bạn dùng (hỏi nhà cung cấp hoặc phòng thử nghiệm). Minh hoạ với T giả định 0,7: 10 kg gạo × 0,7 × 0,72 ≈ 5 lít ethanol, tức tối đa khoảng 12,6 lít rượu 40% vol. Thực tế luôn thấp hơn do men tiêu hao đường để sinh trưởng, ethanol còn trong bã, phần đầu và đuôi bị cắt.

Hiệu suất thu hồi của bạn = lít ethanol ở phần thân ÷ lít ethanol trần. Đo vài mẻ đầu là có con số riêng để dự báo các mẻ sau.

Tiền điện một mẻ: công thức và ví dụ

Điện năng (kWh) = P × t × k. Hệ số tải k = 1 nghĩa là điện trở chạy đủ công suất suốt mẻ — đó là cận trên, vì bộ điều nhiệt đóng ngắt làm số thật thấp hơn. Muốn biết k thật: lắp công tơ riêng, lấy kWh đo được chia cho P × t.

Theo biểu giá bán lẻ điện áp dụng từ 01/11/2026, khách hàng sản xuất cấp điện áp đến 1 kV trả 1.966 đồng/kWh giờ bình thường, 1.274 đồng/kWh giờ thấp điểm và 3.586 đồng/kWh giờ cao điểm (chưa VAT). Cơ sở mua điện theo giá kinh doanh hoặc sinh hoạt bậc thang có đơn giá khác; hoá đơn của bạn là căn cứ cuối cùng.

Ví dụ với một tháp ghi 9 kW, thời gian mẻ 3,5–4 giờ, k = 1: điện năng 31,5–36 kWh.

Khung giờ	Đơn giá (đồng/kWh)	Mẻ 31,5 kWh	Mẻ 36 kWh
Bình thường	1.966	61.929 đồng	70.776 đồng
Thấp điểm	1.274	40.131 đồng	45.864 đồng
Cao điểm	3.586	112.959 đồng	129.096 đồng

Chia theo sản lượng 20–25 lít rượu 40% vol ở giờ bình thường: 61.929 ÷ 25 ≈ 2.477 đồng/lít đến 70.776 ÷ 20 ≈ 3.539 đồng/lít. Xếp mẻ tránh giờ cao điểm là cách giảm tiền điện dễ nhất.

Phần tiền điện có thể tính nhanh bằng công cụ tính tiền điện nồi nấu rượu, dùng đơn giá theo biểu giá điện hiện hành.

Ghép lại: tờ tính giá thành cho cơ sở của bạn

Cân nguyên liệu → Ghi kWh công tơ → Đo nước và giờ công → Đo lít và độ cồn → Chia ra đồng/lít (sơ đồ khối minh họa, không phải bản vẽ kỹ thuật)

Ghi kg nguyên liệu, lượng men và giá mua thực tế.
Chốt số công tơ trước và sau mẻ.
Ghi số đồng hồ nước của đường làm mát và giờ công.
Đo thể tích, độ cồn của phần thân bằng cồn kế ở 20 °C.
Cộng năm khoản, chia cho lít rượu thành phẩm.

Làm 3–5 mẻ liên tiếp rồi lấy trung bình, bạn sẽ có giá thành thật thay cho con số ước đoán. Với cơ sở lên kế hoạch theo kg gạo mỗi ngày, dây chuyền nấu rượu trình bày cấu hình trọn bộ từ nấu cơm, ủ men tới chưng cất ở từng cấp sản lượng.

Khi nào nên dùng số catalogue, khi nào nên tự đo

Nên dùng số catalogue và công thức khi bạn đang so sánh model, lập dự toán đầu tư hoặc ước điện cần kéo về xưởng.

Không nên dùng số catalogue để chốt giá bán hay cam kết sản lượng với khách: hãy đo thực tế. Cũng không nên so hai thiết bị bằng "lít rượu" khi chưa quy về cùng độ cồn. Cần bài nền về cách ethanol tách khỏi nước, xem nguyên lý chưng cất rượu.

Gửi chúng tôi số kg nguyên liệu mỗi ngày, chúng tôi gửi cấu hình và báo giá chi tiết.

Câu hỏi thường gặp

1 kg gạo nấu được bao nhiêu lít rượu?

Mức trần lý thuyết là kg gạo × tỷ lệ tinh bột × 0,72 lít ethanol, rồi chia cho độ cồn dạng thập phân. Thực tế thấp hơn vì hao hụt khi lên men và cắt đầu, đuôi; đo vài mẻ để có hiệu suất riêng.

Một mẻ 20–25 kg nguyên liệu ra bao nhiêu rượu?

Catalogue bản T100 đồng ghi khoảng 20–25 lít rượu 40% vol. Con số thực phụ thuộc nguyên liệu, men và điểm cắt.

Tiền điện một mẻ chưng cất khoảng bao nhiêu?

Lấy kW × giờ × hệ số tải × đơn giá. Với thiết bị 9 kW chạy 3,5–4 giờ ở giá sản xuất giờ bình thường, cận trên khoảng 62.000–71.000 đồng chưa VAT.

Có nên chạy máy vào giờ thấp điểm?

Về tiền điện thì có lợi vì giá thấp điểm thấp hơn giá bình thường khoảng một phần ba. Cần cân thêm lịch lên men và người trực ban đêm.

Tính giá thành có cần tính khấu hao máy không?

Nên tính. Lấy giá máy chia số mẻ dự kiến trong vòng đời sử dụng rồi cộng vào chi phí mỗi mẻ. Anh/chị cần báo giá máy để điền vào công thức, nhắn Zalo cho chúng tôi.

Thiết bị liên quan

Dây chuyền nấu rượu trọn bộ: 6 cấp từ 20 kg đến 1.000 kg gạo mỗi ngày

Dây chuyền nấu rượu trọn bộ gom đủ thiết bị từ nấu cơm, trộn men, ủ, lên men đến chưng cất, lọc và chứa, khớp công suất với nhau ngay từ đầu. ThietBiNauRuou.vn phân phối 6 cấp theo lượng gạo mỗi ngày: